Z Wikipedii

	Próchnica zębów
Caries dentium
ICD-10	K02
K02.0 Próchnica szkliwa
K02.1 Próchnica zębiny
K02.2 Próchnica korzenia
K02.3 Próchnica zatrzymana
K02.4 Odontoklazja
K02.8 Inne postacie próchnicy zębów
K02.9 Próchnica zębów, nieokreślona

Ząb zaatakowany przez próchnicę

Próchnica zębów (łac. caries dentium) egzogenny proces polegający na demineralizacji i proteolitycznym rozkładzie twardych tkanek zęba.

[edytuj] Przyczyny

Aby doszło do rozwoju próchnicy muszą jednocześnie zaistnieć cztery czynniki:

1. bakterie
2. cukry
3. podatność zębów
4. czas

Każdy z nich jest czynnikiem koniecznym, lecz niewystarczającym, do powstania próchnicy.

[edytuj] Bakterie

Głównymi bakteriami odpowiedzialnymi za rozwój próchnicy są paciorkowce, a z nich najważniejsze to Streptococcus mutans. Inne próchnicotwórcze bakterie to: S. salivarius, S. mitior, S. sanguis, S. faecalis. Bakterie te są zdolne do zainicjowania procesu próchnicowego. Bakterie te są zdolne do wytwarzania kwasów w wyniku metabolizowania cukrów (gł. kwas mlekowy). Zakwaszone środowisko (pH poniżej 5,5) sprzyja demineralizacji szkliwa.

Ponadto bakterie te uczestniczą w powstawaniu płytki nazębnej. Stanowi ona doskonałe środowisko dla rozwoju bakterii pierwotnie tlenowych a z czasem względnie beztlenowych.

[edytuj] Cukry

Cukry są podstawą metabolizmu bakterii. Znajdują się w różnych pokarmach w różnych ilościach. Cukry występujące naturalnie w pokarmach mają niewielkie znaczenie dla rozwoju próchnicy. Większą rolę odgrywają rafinowane cukry sztucznie dodawane do pokarmów. Cukry różnią się swoim działaniem próchnicotwórczym. Najbardziej do jej rozwoju predysponują glukoza, sacharoza i fruktoza. Skrobia ma znikomy wpływ na rozwój próchnicy.

Substytuty cukru takie jak aspartam nie wywołują próchnicy.

Stężenie cukrów w ślinie jest bardzo zmienne i może się zmieniać w ciągu kilku minut nawet 100 000 razy. Bakterie bytujące w płytce nazębnej reagują na zwiększone stężenie cukrów na trzy sposoby:

• przyspieszeniem metabolizmu,
• skróceniem szlaków metabolicznych – metabolizm cukrów jest ograniczony tylko do glikolizy i wytworzenia kwasu mlekowego (co prowadzi do zakwaszenia płytki i demineralizacji twardych tkanek zęba),
• polimeryzacją cukrów i ich zmagazynowaniem poza komórką (tak powstaje lepki, nierozpuszczalny polimer glukozy mutan, który stanowi główny element spajający płytkę nazębną).

[edytuj] Podatność zębów

Podatność na próchnicę jest cechą osobniczą. Zapadalność na próchnicę jest różna u różnych osób. Wynika to zarówno z predyspozycji genetycznych jak i z warunków socjalnych, w których rozwijał się i przebywa człowiek. Dostarczanie wapnia i fluoru w okresie płodowym jak i w okresie wzrostu ma bardzo duży wpływ na podatność zębów na próchnicę.

[edytuj] Czas

Aby doszło do powstania próchnicy trzy powyższe czynniki muszą zaistnieć jednocześnie odpowiednio długo w czasie. Nawet wysokie spożycie cukru przy podatnych na próchnicę zębach nie musi prowadzić do rozwoju tej choroby. Warunkiem jest jednak dokładne i częste oczyszczanie zębów z pozostałości pokarmowych.

[edytuj] Leczenie

Zniszczona struktura zęba nie regeneruje się, jednak leczenie może powstrzymać postępującą próchnicę. Celem leczenia jest zachowanie zęba i zapobieżenie powikłaniom.

Wypełnianie zębów polega na usunięciu uszkodzonych tkanek zęba i umieszczenie w ich miejsce materiału przeznaczonego do odbudowy zębów. Najczęściej stosowane materiały to amalgamat srebra, glass-ionomery i różne kompozyty.

W przypadkach bardzo zaawansowanego procesu próchnicowego dochodzi do zakażenia tkanek miękkich znajdujących się w zębie. Wówczas zachodzi konieczność leczenia kanałowego.

Dostępna jest już nowoczesna metoda leczenia próchnicy ozonem. Polegająca na bezpośrednim kontakcie zaatakowanego zęba z ozonem. Dzięki czemu tkanka zęba regeneruje się, niestety działa na niewielkie ubytki.

Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!