Z Wikipedii

Potrzeba psychiczna, motywacja to stan osoby doznającej poczucie niespełnienia (napięcie motywacyjne), czyli frustrację potrzeb, działający jako czynnik motywujący, skłaniający zatem jednostkę do aktywności, które mogą tę potrzebę zaspokoić. Inaczej - odczuwalny brak czegoś, który powoduje, że podejmuje się działania zmierzające do zapełnienia tego braku. Z potrzebami wiąże się pozytywna lub negatywna charakterystyka afektywna. Niezaspokojenie potrzeb niższego rzędu powoduje niemożność zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu.

Pojęcie potrzeba jest wyrażeniem mylnie używanym zamiennie z pojęciami popęd bądź instynkt.

[edytuj] Hierarchia potrzeb Maslowa

• Potrzeby fizjologiczne
  • potrzeba jedzenia,
  • potrzeba odpoczynku,
  • potrzeba przyjemnych doznań zmysłowych,
  • potrzeby seksualne.
• Potrzeby bezpieczeństwa wyrażają się unikaniem tego, co może przynieść śmierć lub cierpienie
  • potrzeba zależności,
  • potrzeba opieki i oparcia,
  • potrzeba braku lęku,
  • potrzeba ładu.

• Potrzeby afiliacji (przynależności i miłości, akceptacji, afirmacji); ich zaspokojenie rzutuje na sposób widzenia świata, występują w dążeniach przezwyciężenia osamotnienia, alienacji

• Potrzeby szacunku i uznania
  • potrzeba potęgi,
  • potrzeba wyczynu,
  • potrzeba wolności,
  • potrzeba respektu i uznania innych,
  • potrzeba dobrego statusu społecznego,
  • potrzeba sławy,
  • potrzeba dominacji

• Potrzeby samorealizacji
  • dążenie do rozwoju możliwości
  • dążenie do realizacji celu

Maslow wyróżnia także potrzeby: poznawczą i estetyczną.

[edytuj] Koncepcja potrzeb Murraya

Murray określa potrzebę jako działającą w mózgu siłę fizykochemiczną, która organizuje percepcję, i określone grupy reakcji autonomicznych, słownych i motorycznych, wyobrażeniowych w celu zmiany sytuacji napięcia.

[edytuj] Cechy potrzeb

Potrzeba to:

• specyficzna tendencja aktywności jednostki
• typowy zespół reakcji motorycznych, werbalnych, autonomicznych i wyobrażeniowych
• specyficzny kierunek uwagi i zainteresowań
• specyficzne emocje
• specyficzne reakcje

[edytuj] Typy potrzeb

Murray wyróżnił 27 potrzeb psychicznych:

• potrzebę bezpieczeństwa jako tendencję do unikania psychicznego urazu
  • ze strony innych
  • we własnych oczach
• potrzebę poniżania się
• potrzebę wyczynu
• potrzebę stowarzyszenia się, afiliacji
• potrzebę agresywności
• potrzebę autonomii
• potrzebę kompensacji
• potrzebę uległości
• potrzebę usprawiedliwiania się
• potrzebę dominowania
• potrzebę uzewnętrzniania swojej osobowości i ekshibicjonizmu
• potrzebę żywienia i opiekowania się
• potrzebę porządku
• potrzebę zabawy
• potrzebę odrzucania i izolacji
• potrzebę przyjemnych doznań zmysłowych
• potrzebę seksualną
• potrzebę doznawania opieki i oparcia
• potrzebę rozumienia
• potrzebę nabywania
• potrzebę poznawczą
• potrzebę tworzenia
• potrzebę informowania innych
• potrzebę doznawania aprobaty i uznania ze strony innych
• potrzebę zatrzymywania

Marray nie uważał, że jest to zamknięta, wyczerpana lista potrzeb jednostki. Każda jednostka według niego charakteryzuje się również potrzebami indywidualnymi, niepowtarzalnymi. Jest to typowe dla podejścia idiograficznego w psychologii, którego zwolennikiem był Murray.

Strukturę potrzeb wg tego podziału bada projekcyjny test apercepcji tematycznej Murraya - TAT (ang. Thematic Apperception Test).

[edytuj] Struktura potrzeb w ujęciu Obuchowskiego

Obuchowski określa potrzebę jako właściwość polegająca na tym, że bez określonego przedmiotu lub określonej osoby nie można normalnie funkcjonować.

• potrzeby samozachowania
• potrzeby fizjologiczne
• potrzeby orientacyjne:
  • potrzeba poznawcza
  • potrzeba kontaktu emocjonalnego
  • potrzeba sensu życia
• potrzeby rozmnażania
• potrzeby seksualne

[edytuj] Potrzeba jako kategoria ekonomiczna

Potrzeba jest jedną z centralnych kategorii ekonomicznych. Występowanie potrzeb rozumianych jako subiektywnie odczuwana rozbieżność pomiędzy status quo a stanem pożądanym jest najważniejszym motywem podejmowania procesu gospodarowania, polegającego na przekształcaniu zasobów w dobra ekonomiczne, które służą zaspokajaniu potrzeb.

Znaczenie subiektywnych potrzeb jednostki jako punktu wyjścia analizy ekonomicznej zostało po raz pierwszy dostrzeżone przez austriacką szkołę psychologiczną.

Każdy ma prawo do zaspakajania swoich potrzeb wyżej wyminionych