Z Wikipedii

Pius XII
Herb
Dewiza	Opus iustitiae pax Pokój dziełem sprawiedliwości
Imię łacińskie	Pius PP. XII
Data wyboru	2 marca 1939
Poprzednik	Pius XI
Następca	Jan XXIII
Imię i nazwisko	Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli
Urodzony	2 marca 1876 Rzym, Włochy
Zmarł	9 października 1958 Castel Gandolfo, Włochy

Pius XII, właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli (ur. 2 marca 1876 w Rzymie, zm. 9 października 1958 w Castel Gandolfo) – włoski duchowny katolicki, od 1929 r. kardynał, w latach 1939 - 1958 papież.

[edytuj] Młodość i pierwsze lata kapłaństwa

Urodził się w rodzinie adwokata konsystorii. Pochodził ze szlachty związanej z Watykanem. Był synem Filipa i Virginii Graziosi.

Po ukończeniu katolickiej szkoły powszechnej u Sióstr Bożej Opatrzności uczył się w gimnazjum świeckim. Od dzieciństwa wykazywał zamiłowanie do języków, zwłaszcza łaciny, oraz antyku i muzyki. Wracając ze szkoły do domu, regularnie odwiedzał obraz Marii Panny, Madonny della Strada, wiszący obok grobu Ignacego Loyoli w kościele Il Gesu. Czasem, nawet dwa razy dziennie, "mówił do niej". Z wielką ochotą chodził na koncerty i sztuki, z notesem w pogotowiu, aby w antraktach zapisywać swoje uwagi. Często na posiłkach zjawiał się z lekturą w ręku. Już jako pięciolatek podjął się katechizacji pięcioletniego synka dozorcy w ich domu. Był ministrantem w kościele Chiesa Nuova, a jego ulubioną zabawą było odprawianie udawanych mszy. W 1894 r. uzyskał maturę w Liceum Visconti i wstąpił do seminarium duchownego. W Collegium Capranica studiował filozofię oraz matematykę i grekę. W 1895 r. przeniósł się do rzymskiego Seminarium św. Apolinarego, a na Uniwersytecie Rzymskim uczęszczał na wykłady z literatury i historii. Od 1899 r. kontynuował studia prawnicze na Gregorianum. Święcenia kapłańskie otrzymał 2 kwietnia 1899. W 1902 r. otrzymał doktorat obojga praw. Odbył praktykę w Sekretariacie Stanu, a od 1903 r. był minutantem. 1905 r. został prałatem domowym i rozpoczął współpracę z Pietro Gasparrim – późniejszym sekretarzem stanu. W 1911 r. objął stanowisko podsekretarza, w 1912 r. prosekratarza, a w 1914 r. sekretarza Kongregacji ds. Kościoła. 3 kwietnia 1917 papież Benedykt XV mianował go nuncjuszem w Monachium w Bawarii, a następnie konsekrował go na biskupa tytularnego Sardes. Pacelli negocjował konkordat z Serbią, podpisany bezpośrednio przed pierwszą wojną światową. Jego podpisanie wywołało poruszenie i sprzeciw w Austro-Węgrach, które dotychczas miały zwierzchnictwo nad Kościołem serbskim. Oliwy do ognia dodało zabójstwo austriackiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda, co doprowadziło do wybuchu pierwszej wojny światowej.

18 maja 1917 roku Pacelli wyruszył do Monachium, z misją negocjowania pokoju. Sprzeciw budzi nie jego podróż, ale jej wygląd. W czasie podróży zażądał osobnego dużego przedziału, do którego doczepiono dodatkowo zaplombowany wagon z sześćdziesięcioma skrzyniami prowiantu. Aby sprostać tym wymaganiom, jeden z wysłanników Watykanu musiał zaangażować aż cztery ministerstwa rządowe. Sam koszt wyżywienia nowego nuncjusza wyniósł 8 000 lirów. Specjalny wagon z żywnością sprowadzono aż z Zurychu. Przywilej jazdy prywatnym przedziałem w czasie wojny wymagał specjalnego zwrócenia się do kolei państwowych. Po drodze, na wypadek gdyby stało się coś niespodziewanego, postawiono w stan pogotowia zwiadowców na trasie od Rzymu do granicy szwajcarskiej. Minister spraw zagranicznych wystawił Pacellemu specjalne paszporty. Minister finansów włoskiego rządu zaś dał mu specjalne pozwolenia na wywóz z kraju tak dużych ilości żywności objętej embargiem. Sam papież wyraził sprzeciw wobec takich wygód jakich żądał Pacelli.^[1]

25 maja 1917 roku Pacelli objął nuncjaturę w Monachium, w pałacu przy Brennerstaße, naprzeciwko (późniejszego) Brunatnego Domu.

W 1920 r. otrzymał nominację na nuncjusza w Berlinie. 16 grudnia 1929 otrzymał kapelusz kardynalski. W 1930 r. został sekretarzem stanu.

W 1933 roku Pacelli przyczynił się do podpisania konkordatu z III Rzeszą. Negocjował go z Hitlerem. Traktat ten pozwalał Watykanowi narzucić nowe prawo kościelne niemieckim katolikom i zapewniał spore uprzywilejowanie katolickim szkołom i duchownym. W zamian katolicka partia polityczna, katolickie organizacje i gazety, zrezygnowały z działalności społecznej i politycznej. Zapewniło to nazistom wolną rękę i brak reakcji ze strony zwierzchnictwa (i podległej mu lokalnej hierarchii) Kościoła Katolickiego. Sam Führer "wyraził opinię, że należy to uznać za wielkie osiągnięcie. Konkordat dał Niemcom możliwości i stworzył podstawy zaufania, szczególnie istotne w nasilającej się walce z międzynarodowym żydostwem".^[2]

[edytuj] Pontyfikat

'

Ogłoszenie wyboru Piusa XII 2 marca 1939. Ogłasza kardynał protodiakon Camillo Caccia Dominioni.

Po śmierci papieża Piusa XI konklawe trwające tylko jeden dzień dokonało 2 marca 1939 wyboru Eugenio Pacellego na papieża. Przyjął on imię Piusa XII. Po raz pierwszy w historii Kościoła Katolickiego uroczystość koronacji transmitowano przez radio.

[edytuj] Dokonania papieża Piusa XII

W ogłoszonej 20 października 1939 encyklice Summi Pontificatus potępił rozpętanie II wojny światowej przez totalitaryzm Niemiec nazistowskich.

W encyklice Mystici Corporis Christi ogłoszonej 29 czerwca 1943 Pius XII przedstawił naturę Kościoła jako Mistycznego Ciała Chrystusa. Zaapelował w niej również o jedność chrześcijan.

13 lipca 1949 wydał dekret nakładający ekskomunikę na członków partii komunistycznych.

W encyklikach: Orientalis Ecclesiae decus i Sempiternus Rex z 8 września 1951 podjął tematykę święceń diakonów, kapłanów i biskupów.

W wydanej 1 listopada 1950 konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus Pius XII ogłosił - "na usilne prośby wiernych" - dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.

Encykliką Ad coeli reginam z 11 października 1954 wprowadził maryjne Święto Królowej Świata.

Encyklika Divino Afflante Spiritu z 1943 r. otworzyła pole do zmian w katolickiej biblistyce, postulując wykorzystanie języków oryginalnych w tłumaczeniach na języki narodowe, zamiast jak dotąd Wulgaty.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista encyklik Papieża Piusa XII.

W 1951 r. rozpoczął reformę tygodnia liturgicznego. Ujednolicił post eucharystyczny oraz wprowadził wieczorne msze święte. Dopuścił do częściowego stosowania języków narodowych w liturgii Eucharystii oraz do liturgii niektórych sakramentów.

Był pierwszym papieżem, który uznał znaczenie objawień w Fátimie.

Pius XII zezwolił na prowadzenie na szeroką skalę wykopalisk archeologicznych pod Bazyliką św. Piotra, które miały na celu zidentyfikowanie grobu apostoła św. Piotra.

Doprowadził do otwarcia nowoczesnego centrum radiowego w Santa Maria di Galeria. Był pierwszym papieżem, który stał się znany za pośrednictwem nie tylko radia, ale i telewizji. Audiowizualnym środkom masowego przekazu poświęcił obszerną encyklikę Miranda Prorsus

Dzięki jego inicjatywie, zrealizowanej w 1965 r., powstało przeznaczone dla chłopców edukacyjno-wychowawcze Centrum ELIS w Rzymie.

[edytuj] Związki z Polską

• W 1939 r. tuż przed wybuchem II wojny światowej zaproponował, by Polska zgodziła się na żądania niemieckie – za wszelką cenę chciał nie dopuścić do otwartego konfliktu zbrojnego w Europie; po wybuchu wojny w swojej pierwszej encyklice Summi Pontificatus potępił agresję i wyraził współczucie i łączność z narodem polskim.
• W 1946 r. wyniósł do godności kardynała Adama Stefana Sapiehę, arcybiskupa metropolitę krakowskiego.
• W 1947 r. erygował polską prowincję Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego.
• W 1948 r. po śmierci prymasa Polski Augusta Hlonda mianował biskupa ordynariusza lubelskiego Stefana Wyszyńskiego prymasem Polski, arcybiskupem metropolitą warszawskim i gnieźnieńskim.
• W 1952 wyniósł prymasa Stefana Wyszyńskiego do godności kardynała.
• W 1956 r. w encyklice Laetamur Admodum z radością przyjął uwolnienie kardynała Wyszyńskiego z więzienia komunistycznego.
• W 1957 ogłosił encyklikę Invictus Athleta Christi o św. Andrzeju Boboli.
• W 1958 na wniosek administratora apostolskiego archidiecezji krakowskiej Eugeniusza Baziaka mianował Karola Wojtyłę biskupem sufraganem krakowskim.

[edytuj] Śmierć

Pius XII zmarł 9 października 1958 w Castel Gandolfo i został cztery dni później pochowany w Watykanie w Bazylice św. Piotra.

Jego następcą został Jan XXIII, wybrany na konklawe 28 października 1958.

[edytuj] Proces beatyfikacyjny

W 1990 r. Jan Paweł II ogłosił Piusa XII Sługą Bożym i rozpoczął jego proces beatyfikacyjny. W maju 2007 r. Komisja kardynałów i biskupów Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w liczbie 13 członków jednomyślnie opowiedziała się za beatyfikacją Piusa XII. W grudniu 2007 r. papież Benedykt XVI zadecydował o wstrzymaniu procesu beatyfikacyjnego Piusa XII^[3].

[edytuj] Kontrowersje

Osoba Piusa XII budzi wiele kontrowersji, bowiem pierwsze sześć lat jego pontyfikatu przypadło w okresie II wojny światowej. Pius XII przychylnie był nastawiony do narodowo-katolickich rządów gen. Francisca Franco w Hiszpanii oraz Antonia Salazara w Portugalii. Ze względów politycznych dobre stosunki utrzymywał również z dyktatorem Włoch Benito Mussolinim oraz z ks. Tiso rządzącym na Słowacji a także z Ante Paveliciem. W trakcie okupacji niemieckiej w Polsce zezwolił na przeniesienie pasterki z godzin nocnych (policyjnych) na wcześniejsze, aby ludność mogła w niej uczestniczyć.

Jednak, jak pisze Andrzej Grajewski: "znanych jest wiele świadectw uratowanych dzięki Piusowi XII Żydów, którzy publicznie dziękowali mu za ocalenie. We wrześniu 1945 r. Światowy Kongres Żydów ofiarował 20 tys. dolarów na prowadzone przez Watykan instytucje charytatywne w dowód uznania tego, co Stolica Święta uczyniła dla ratowania Żydów przed faszystowskimi i nazistowskimi prześladowaniami", co obala tezę, jakoby papież popierał działania antysemickie. Wkrótce potem, 29 listopada 1945 w Watykanie za wysiłki na rzecz ratowania Żydów papieżowi podziękowała delegacja 80 byłych więźniów obozów koncentracyjnych. W czasie wojny organizacje kościelne ocaliły 500-800 tys. Żydów^[4]. Izraelski teolog i historyk Pinchas Lapide pisze "Kościół Piusa XII uratował od pewnej śmierci z rąk nazistów 860 tysięcy Żydów. Liczba ta dalece przekracza efekty działań innych instytucji religijnych czy akcji ratunkowych podejmowanych przez państwa"^[5] Uważał, że otwarta krytyka Hitlera doprowadziła by do katastrofy ^[6]

Z dokumentów watykańskich wynika, że papież nie popierał – jak się często sądzi – ks. Tiso. Zamiast tego działał w zakresie ratowania Żydów na Słowacji i Chorwacji. Świadczy o tym także list, który dotarł 11 czerwca 1943 do delegata apostolskiego ze Stambułu (tytularnego arcybiskupa Mesembrii Angela Roncallego) od członka komisji pomocy Żydom europejskim, Meira Touval-Weltmanna. List wyrażał podziękowanie za pomoc Stolicy Apostolskiej w ratowaniu Żydów. Tezy krytyczne zatem wobec papieskiej dyplomacji podczas II wojny światowej, są coraz częściej – w miarę dostępu do dokumentów – podawane w wątpliwość przez badaczy papieskiej dyplomacji^[7].

Do bardzo znaczących elementów historii Piusa XII należy zaliczyć relację przyjaźni, która wywiązała się między nim a naczelnym rabinem Rzymu Izraelem Zolli. Relacja ta została uwieńczona konwersją rabina do Kościoła Katolickiego i przyjęciem na chrzcie, w dowód wdzięczności, świeckiego imienia Piusa XII - Eugenio (Eugenio Zolli "Przed Świtem. Naczelny rabin Rzymu: dlaczego zostałem katolikiem?" Tłum. Jerzy Podgórski, Magda Sobolewska, Warszawa 1999).

W styczniu 2007 r. Ion Mihai Pacepa opublikował w National Review artykuł, w którym twierdzi, że brał udział w zmontowanej przez KGB operacji mającej na celu oczernienie Piusa XII jako sympatyka nazistów, antysemitę zachęcającego Hitlera do przeprowadzenia Holocaustu. Według Pacepy w watykańskich dokumentach dostarczonych KGB przez rumuński wywiad (KGB zamierzało je sfałszować "koloryzując" postać Piusa XII dla swoich celów) nie było żadnych kompromitujących papieża informacji^[8].

Jeden z najwybitniejszych znawców archiwów watykańskich bardzo dobitnie polemizuje z tezami przypisującymi Piusowi XII jakiekolwiek sprzyjanie faszyzmowi, określając je mianem płytkich intelektualnie i irracjonalnie antyklerykalnych^[9]. 15 września 2008 r. rozpoczęło się w Rzymie międzynarodowe sympozjum mające na celu wydobywanie prawdy o papieżu Piusie XII, szczególnie w aspekcie jego postawy wobec Żydów w czasie II wojny światowej^[10].

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• "Papież opluty" – artykuł Andrzeja Grajewskiego
• watykańska strona Piusa XII, zawierająca biogram i teksty encyklik w kilku językach
• artykuł historyczny z Pro Memoria
• "Papież Pius XII – Stronnik Hitlera" artykuł z "Racjonalisty.pl"

Poprzednik Pius XI

Papież 1939-1958

Następca Jan XXIII

Poprzednik Pietro Gasparri

Sekretarze stanu Watykanu 1930-1939

Następca Luigi Maglione

p • d • e • h

Kamerlingowie Kamery Apostolskiej

Tommaso d'Ocra • Teodorico Ranieri • Arnaud Frangier de Chanteloup • Bertrand des Bordes • Arnaud d'Aux • Gasbert de Valle • Stefano Aldebrandi Cambaruti • Arnaud Aubert • Pierre du Cros • Marino Giudice • Marino Bulcani • Stefano Palosio • Cosimo Gentile Migliorati • Corrado Caraccioli • Enrico Minutoli • Antonio Correr • François de Conzie • Francesco Condulmer • Ludovico Trevisan • Latino Orsini • Guillaume d'Estouteville • Raffaele Sansoni Galeotti Riario • Innocenzo Cibo • Francesco Armellini Pantalassi de' Medici • Agostino Spinola • Guido Ascanio Sforza • Vitellozzo Vitelli • Michele Bonelli • Luigi Cornaro • Filippo Vastavillani • Enrico Caetani • Pietro Aldobrandini • Ludovico Ludovisi • Ippolito Aldobrandini • Antonio Barberini • Paluzzo Paluzzi Altieri degli Albertoni • Galeazzo Marescotti (pro-kamerling) • Giovanni Battista Spinola • Annibale Albani • Silvio Gonzaga Valenti • Girolamo Colonna di Sciarra • Carlo Rezzonico • Romoaldo Braschi-Onesti • Giuseppe Maria Doria Pamphili (pro-kamerling) • Bartolomeo Pacca • Pietro Francesco Galleffi • Giacomo Giustiniani • Tommaso Riario Sforza • Lodovico Altieri • Filippo De Angelis Vincenzo Gioacchino Pecci • Camillo di Pietro • Domenico Consolini • Luigi Oreglia di Santo Stefano • Francesco Salesio della Volpe • Pietro Gasparri • Eugenio Pacelli • Lorenzo Lauri • Benedetto Aloisi Masella • Jean-Marie Villot • Paolo Bertoli • Sebastiano Baggio • Eduardo Martínez Somalo • Tarcisio Bertone