Z Wikipedii

Olimpiada chemiczna – coroczny konkurs organizowany od 1954 roku zaliczany do grona ogólnopolskich olimpiad przedmiotowych. Działa pod patronatem Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Chociaż olimpiada jest przeznaczona głównie dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, to mogą w niej brać udział również uczniowie klas gimnazjalnych. Stanowi też krajowe eliminacje na międzynarodową olimpiadę chemiczną. W skład drużyny na olimpiadę międzynarodową wchodzą 4 osoby – zwycięzca i 3 osoby które uzyskały najwięcej punktów obliczonych według wzoru L = 3N_III + N_II + Pm + Pl + Pw, gdzie L to całkowita ilość punktów, N ilość punktów odpowiadająca procentowemu wynikowi uzyskanemu odpowiednio w III i II etapie, Pm – punkty za medalowe miejsce w poprzednich olimpiadach międzynarodowych (20 punktów za każdy medal, Pl – punkty za tytuł laureata w poprzednich olimpiadach (20 punktów za każdy tytuł), Pw – punkty za tytuł wyróżnionego w poprzednich olimpiadach (10 punktów za każdy tytuł).

Spis treści 1 Przebieg olimpiady 1.1 Zadania wstępne 1.2 I etap 1.3 II etap 1.4 III etap (finał) 2 Okręgi i komitety 2.1 Komitet Główny 2.2 Komitety okręgowe 3 Przykładowe zadania 4 Spis zalecanej literatury 5 Zwycięzcy poprzednich olimpiad 6 Linki zewnętrzne

[edytuj] Przebieg olimpiady

[edytuj] Zadania wstępne

Co roku, na oficjalnym zakończeniu olimpiady chemicznej, przekazane do wiadomości publicznej zostają zadania wstępne na rok następny. Zadania te dzielą się na dwie części – A (obowiązkowe) i B (fakultatywne). By zostać zakwalifikowanym do I etapu olimpiady należy rozwiązać zadania obowiązkowe w określonym terminie (najczęściej jest to koniec października). Kolejne etapy olimpiady poruszają treści nakreślone w zadaniach wstępnych.

[edytuj] I etap

I etap olimpiady odbywa się ok. 20 listopada w każdym z 13 okręgów osobno. Składa się z pięciu zadań teoretycznych, za każde można otrzymać od 0 do 12 punktów, co łącznie daje potencjalnie 60 punktów do zdobycia (w 53, 54 i 55 edycji olimpiady zadania etapu I były punktowane w skali od 0 do 20 punktów, co łącznie daje 100 punktów do zdobycia). Uczniowie zwykle mają na ich rozwiązanie 240 minut. Pierwszy etap jest sprawdzany i oceniany w Komitetach Okręgowych.

[edytuj] II etap

II Etap odbywa się zazwyczaj na przełomie stycznia i lutego. Jednostką, która zapewnia organizację tej części jest komitet okręgowy. II Etap trwa 2 dni. W pierwszym zawodnicy rozwiązują 5 zadań teoretycznych, na które mają 240 minut. W drugim rozwiązują zadanie laboratoryjne, trwające ok. 300 minut. W II etapie można uzyskać 90 punktów – 60 za zadania teoretyczne i ok. 30 za zadanie laboratoryjne (w 54 edycji olimpiady zadania etapu II punktowane były w skali 0 do 20 punktów w przypadku problemów teoretycznych, co łącznie daje 100 punktów do zdobycia; maksymalny wynik możliwy do uzyskania za zadanie laboratoryjne wynosił zaś 50 punktów). Wstępnej selekcji najlepszych prac dokonują Komitety Okręgowe, lecz o zakwalifikowaniu się do finału olimpiady decyduje superrecenzja, czyli recenzja zadań przeprowadzona przez samych autorów. Punkty zdobyte w II etapie są brane pod uwagę przy wyłanianiu składu na międzynarodową olimpiadę chemiczną.

[edytuj] III etap (finał)

III etap jest finałem olimpiady chemicznej. Kwalifikuje się do niego blisko 100 uczestników z całej Polski, którzy uzyskali najlepszy wynik w II etapie. Próg punktowy jest ustawiany tak, żeby o dostaniu się do finału nie decydowała zbyt mała liczba punktów. Zawody odbywają się przeważnie na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego (wyjątek to zawody laboratoryjne w latach 2007-2008, które odbyły się na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej). Podobnie jak na II etapie, finał podzielony jest na dwa dni. W pierwszym finaliści rozwiązują zadanie laboratoryjne składające się z dwóch części: ilościowej i jakościowej. Trwa ono 300 minut i można za nie uzyskać maksymalnie 40 punktów (choć nie jest to regułą). W drugim dniu zawodnicy w ciągu 270 minut rozwiązują 5 zadań teoretycznych, za które można uzyskać 60 pkt. Zadania są sprawdzane przez ich autorów. Punkty zdobyte w III etapie mają wpływ przy wyłanianiu składu na międzynarodową olimpiadę chemiczną.

[edytuj] Okręgi i komitety

[edytuj] Komitet Główny

Prezydium Komitetu Głównego:

prof. dr hab. Jerzy Szydłowski – przewodniczący

prof. dr hab. Marek Orlik – wiceprzewodniczący

dr Małgorzata Jelińska-Kazimierczuk – sekretarz naukowy

mgr Wanda Szelągowska – kierownik organizacyjny

Członkowie Komitetu:

dr Stanisław Banaszkiewicz

prof. dr hab. Stanisław Głąb

mgr Stanisława Hejwowska

mgr Teresa Kołogrecka-Bajek

prof. dr hab. Maciej Jarosz

mgr Joanna Lenkiewicz

dr hab. Krzysztof Maksymiuk

dr Agata Michalska-Maksymiuk

dr Elżbieta Migdal

dr hab. Aleksandra Misicka-Kęsik

dr Tadeusz Mizerski

mgr Karolina Pułka

dr hab. Janusz Stępiński

Elżbieta Orłowska

[edytuj] Komitety okręgowe

Okręg Szczeciński – obejmuje woj. zachodniopomorskie oraz część woj. lubuskiego (powiaty: Gorzów Wielkopolski, Międzyrzecz, Słubice, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin).

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Maria Jolanta Kurzawa

Sekretarz komitetu: dr inż. Barbara Derecka

Okręg Gdański – obejmuje woj. pomorskie i część woj. warmińsko-mazurskiego (wszystkie powiaty oprócz wymienionych czterech powiatów należących do Okręgu Białostockiego).

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Zygmunt Warnke

Sekretarz komitetu: dr Jerzy Pioch

Okręg Poznański – obejmuje woj. wielkopolskie oraz część woj. lubuskiego (wszystkie powiaty oprócz wymienionych pięciu powiatów należących do Okręgu Szczecińskiego).

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Lechosław Łomozik

Sekretarz komitetu: Krystyna Jankowska-Wasiak

Okręg Toruński – obejmuje woj. kujawsko-pomorskie.

Przewodniczący komitetu: dr Krzysztof Nowakowski

Sekretarz komitetu: dr Maria Pietruszewska

Okręg Białostocki – obejmuje woj. podlaskie i część woj. warmińsko-mazurskiego (powiaty: Ełk, Giżycko, Olecko, Pisz)

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Helena Puzanowska-Tarasiewicz

Sekretarz komitetu: mgr Wiesława Wojtulewska

Okręg Warszawski – obejmuje woj. mazowieckie (wszystkie powiaty oprócz wymienionych pięciu powiatów należących do Okręgu Łódzkiego) oraz część woj. łódzkiego (powiaty: Łowicz, Skierniewice)

Przewodniczący komitetu: dr hab. Józef Mieczkowski

Sekretarz komitetu: mgr Magda Paulina Matuszewska

Okręg Łódzki – obejmuje woj. łódzkie (wszystkie powiaty oprócz wymienionych dwu powiatów należących do Okręgu Warszawskiego) oraz część woj. mazowieckiego (powiaty: Lipsko, Przysucha, Radom, Szydłowiec, Zwoleń)

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Edward Bald

Sekretarz komitetu: dr Władysław Goworek

Okręg Lubelski – obejmuje woj. lubelskie

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Wanda Brzyska

Sekretarz komitetu: dr Ryszard Janiuk

Okręg Wrocławski – obejmuje woj. dolnośląskie i opolskie

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Jerzy Mroziński

Sekretarz komitetu: dr Krystyna Chmieleńska

Okręg Kielecki – obejmuje woj. świętokrzyskie i część woj. śląskiego (powiaty: Częstochowa, Kłobuck, Lubiniec, Myszków)

Przewodniczący komitetu: dr Jacek Kulig

Sekretarz komitetu: dr Józef Głowacki (chemik)

Okręg Katowicki – obejmuje woj. śląskie (wszystkie powiaty oprócz wymienionych czterech powiatów naleążcych do Okręgu Kieleckiego)

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. Henryk Mrowiec

Sekretarz komitetu: dr Romuald Hassa

Okręg Krakowski – obejmuje woj. małopolskie

Przewodniczący komitetu: dr Zofia Kluz

Sekretarz komitetu: dr Maria Kanas

Okręg Rzeszowski – obejmuje woj. podkarpackie

Przewodniczący komitetu: prof. dr hab. inż. Andrzej Sobkowiak

Sekretarz komitetu: dr inż. Janusz Pusz

[edytuj] Przykładowe zadania

Zadanie 1A, zadania wstępne LI Olimpiady Chemicznej

Wiele substancji stałych ulega rozpuszczeniu w wyniku określonych reakcji chemicznych ze składnikami roztworu. Dla wymienionych niżej procesów rozpuszczania zapisz jonowo zbilansowane równania reakcji chemicznych. Jaki typ zjawisk jest odpowiedzialny za rozpuszczenie w każdym przypadku?

• Cu w stężonym roztworze HNO₃,
• Cu w stężonym roztworze CuCl₂,
• Au w roztworze NaCN zawierającym tlen,
• I₂ w roztworze KI,
• stały AgBr w roztworze Na₂S₂O₃
• stały CaCO₃ w wodzie zawierającej rozpuszczone CO₂.

[edytuj] Spis zalecanej literatury

1. Podręczniki do chemii i biologii dla liceów ogólnokształcących przygotowujące do matury w zakresie rozszerzonym
2. A. Bielański, "Podstawy chemii nieorganicznej", PWN, Warszawa 2002, lub 2005;
3. J. McMurry, „Chemia organiczna”, PWN, Warszawa 2003 lub t.1-5, 2005;
4. R.T. Morrison, R. N. Boyd, „Chemia organiczna”, PWN Warszawa 1996;
5. P. W. Atkins, „Podstawy chemii fizycznej”. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002;
6. Z. Galus (red.), „Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej” PWN Warszawa 2005;
7. A. Hulanicki, „Reakcje kwasów i zasad w chemii analitycznej”, PWN Warszawa 1992;
8. Polskie Towarzystwo Chem., „Nomenklatura związków nieorganicznych”, Ossolineum 1988;
9. Z. Szmal, T. Lipiec, „Chemia analityczna z elementami analizy instr.” PZWL, Warszawa 1988;
10. J. Woliński, J. Terpiński, „Organiczna analiza jakościowa”, Warszawa 1985;
11. A.Vogel „Preparatyka Organiczna”, Rozdział VII, WNT, Warszawa 1984 lub 2006;
12. S.T. Stryer, „Biochemia” PWN 2002, lub 2005;
13. B. Filipowicz, W. Więckowski „Biochemia”, t. 1,2 PWN 1990;
14. „Obliczenia chemiczne. Zbiór zadań z chemii ogólnej i analitycznej nieorganicznej”, Praca zbiorowa pod red. A. Śliwy, Wydanie II, PWN, Warszawa 1987;
15. J. Minczewski, Z. Marczenko, „Chemia Analityczna”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001, 2005;
16. A. Kołodziejczyk, „Naturalne Związki Organiczne”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003;
17. K. Pigoń, Z. Ruziewicz, „Chemia Fizyczna”, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005;
18. L. Kolditz, „Chemia nieorganiczna”, PWN, Warszawa 1994.

Startujących w zawodach obowiązuje znajomość analizy jakościowej i całego materiału objętego programem klas o profilu biologiczno-chemicznym liceum ogólnokształcącego, niezależnie od klasy, do której uczęszcza zawodnik (od finalistów wymagana jest także znajomość podstaw analizy ilościowej, oraz elementarne wiadomości z podstaw analizy spektralnej IR, ¹HNMR). W praktyce umiejętność interpretowania widm jest już wymagana w pierwszym etapie.

[edytuj] Zwycięzcy poprzednich olimpiad

• LIV Olimpiada Chemiczna 2007/2008 – Łukasz Krawiec, uczeń III klasy VI LO im. J. Kochanowskiego w Radomiu
• LIII Olimpiada Chemiczna 2006/2007 – Krzysztof Kosiński, uczeń III klasy LXIV LO im. St. I. Witkiewicza w Warszawie
• LII Olimpiada Chemiczna 2005/2006 – Krzysztof Władysław Budny-Godlewski, uczeń III klasy V LO im. Ks. J. Poniatowskiego w Warszawie
• LI Olimpiada Chemiczna 2004/2005 – Jędrzej Kaniewski, uczeń II klasy V LO im. Ks. J. Poniatowskiego w Warszawie
• L Olimpiada Chemiczna 2003/2004 – Paweł Śledź, uczeń IV klasy XIII LO w Szczecinie
• XLIX Olimpiada Chemiczna 2002/2003 – Łukasz Jaremko, uczeń IV klasy VII LO im. K. K. Baczyńskiego we Wrocławiu
• XLVIII Olimpiada Chemiczna 2001/2002 – Wojciech Skomorowski, uczeń IV klasy VI LO im. J. Kochanowskiego w Radomiu
• XLVII Olimpiada Chemiczna 2000/2001 – Zbigniew Pianowski, uczeń IV klasy KLO im. St. Konarskiego w Krakowie
• XLVI Olimpiada Chemiczna 1999/2000 – Maciej Gorzkowski, uczeń IV klasy LO im. B. Prusa w Skierniewicach
• XLV Olimpiada Chemiczna 1998/1999 – Anna Waszczuk, uczennica IV klasy LO im. J. Chełmońskiego w Łowiczu oraz Łukasz Kowalik, uczeń III klasy I LO im. T. Kościuszki w Legnicy
• XLIV Olimpiada Chemiczna 1997/1998 – Piotr Mikłaszewicz, uczeń IV klasy I LO im. S. Żeromskiego w Lęborku
• XLIII Olimpiada Chemiczna 1996/1997 – Rafał Loska, uczeń IV klasy II LO im. Jana III Sobieskiego w Krakowie
• XLII Olimpiada Chemiczna 1995/1996 – Piotr Kwiatkowski, uczeń III klasy III LO im. T. Kościuszki w Łodzi
• XLI Olimpiada Chemiczna 1994/1995 – Piotr Lipiec, uczeń IV klasy I LO im. M. Kopernika w Łodzi

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona olimpiady chemicznej
• Forum olimpiady chemicznej

brak hosta niezarejestrowana strona brak hosta niezarejestrowana strona no host