Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: Odra.

Odra
Odra
Lokalizacja	Europa Czechy, Polska, Niemcy
Źródło	Fidlův Kopec, Góry Odrzańskie, Czechy 634 m n.p.m.
Ujście	Morze Bałtyckie Zalew Szczeciński ok. 0 m n.p.m
Długość	854,3 (w granicach Polski 741,9) km
Powierzchnia zlewni	118 861 (z tego w Polsce 106 050) km²
Średni roczny przepływ	535 m³/s – u ujścia do Zalewu Szczecińskiego
Rzeki Polski

Górna Odra i Olza - w powiecie wodzisławskim tuż przy granicy z Czechami - ( w klinie pomiędzy Olzą i Odrą tereny Rep. Czeskiej)

Odra we Wrocławiu - mosty Warszawskie
i transport węgla barkami

Odra koło Urazu (blisko Wrocławia)

Odra w Głogowie

Odra w okolicach Zielonogórskiego Lasu Odrzańskiego

Odra w okolicach Krosna Odrzańskiego

Ujście Nysy Łużyckiej do Odry

Zniszczony most przez Odrę Kłopot-Eisenhüttenstadt

Widok w kierunku północnym z mostu granicznego między polskimi Słubicami a niemieckim Frankfurtem nad Odrą

Odra Zachodnia w Szczecinie - most im. Karola Świerczewskiego

Kolejowy most zwodzony nad Regalicą w Szczecinie

Odra Zachodnia w Szczecinie - widok z ul. Kolumba

Odra Zachodnia w Szczecinie - widok z estakady Trasy Zamkowej

Odnoga Odry - Łarpia zimą, rejon ul. Goleniowskiej w Starym Mieście w Policach

Odnoga Odry - Łarpia w Policach

Odra (czes. Odra, niem. Oder, dł. Odra, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) - rzeka w Europie Środkowej, płynie przez Czechy, Polskę i Niemcy.

[edytuj] Odra w źródłach historycznych

Nazwa rzeki nie została poświadczona w starożytnych źródłach, większość autorów nie wspomina o wielkiej rzece pomiędzy Łabą a Wisłą. Ptolemeusz natomiast wymienił w tym miejscu dwie rzeki: Suebos i Oviadoua, które zostały najprawdopodobniej zmyślone. Najwcześniejszą nazwę można zrekonstruować jako *Odra (inne nazwy pochodzą od niej, np. Viadrus to forma pochodząca dopiero z XVI wieku). Etymologii nazwy Odra nie można wytłumaczyć przekonująco na podstawie żadnego znanego języka historycznego, choć podejmowano liczne próby i uznawano ten hydronim za celtycki, germański, słowiański, iliryjski czy wenetyjski.

Od łacińskiej nazwy rzeki wziął nazwę Euroregion "Pro Europa Viadrina" utworzony 21 grudnia 1993 oraz nazwa polsko-niemieckiego "Uniwersytetu Europejskiego Viadrina" (Europa-Universität Viadrina) we Frankfurcie nad Odrą.

[edytuj] Bieg rzeki

Odra swoje źródło ma na wzgórzu Fidlův Kopec w Górach Odrzańskich na wysokości 632 m n.p.m.. Płynie przez Bramę Morawską, później przez Śląsk. W górnym biegu na krótkim odcinku jest rzeką graniczną między Polską a Czechami, a w dolnym – od ujścia Nysy Łużyckiej (w km 542,4) do Gryfina (km 17,1 Odry Zachodniej) – stanowi granicę między Polską i Niemcami (przez 178,8 km długości swojego biegu). Większymi miastami przez które przepływa Odra są:Wrocław, Opole, Szczecin i Ostrawa. W Kostrzynie nad Odrą do Odry uchodzi Warta.

Powyżej Gryfina we wsi Widuchowa, na 704,1 km biegu, Odra rozdziela się na dwa nurty – uchodzącą do jeziora Dąbie Odrę Wschodnią (Regalicę) oraz płynącą przez centralne dzielnice Szczecina (Północ i Śródmieście) i omijającą od zachodu jezioro Dąbie – Odrę Zachodnią. W okolicy Szczecina, na Międzyodrzu, płynie już kilkoma korytami, z których główne to (oprócz Regalicy i Odry Zachodniej) Duńczyca, Parnica i Święta. Północna część Odry Zachodniej, począwszy od północnego mostu Trasy Zamkowej w Szczecinie, należy do akwenu polskich morskich wód wewnętrznych.

Odcinek rzeki w Policach i w rejonie Świętej, Stepnicy, Uniemyśl (wojewótem, Czapiną i Babiną, na odcinku pomiędzy jeziorem Dąbie a Zalewem Szczecińskim, do którego Odra uchodzi, nosi nazwy Domiąży i Roztoki Odrzańskiej.

Opis dawnego koryta Odry w odcinku ujściowym na Równinie Polickiej w artykule "Równina Policka".

Na Odrze funkcjonuje kilka przepraw promowych, w tym na terenie województwa lubuskiego w Milsku, Pomorsku, Brodach i Połęcku. W Bytomiu Odrzańskim działa przeprawa łodzią.

Średni spadek rzeki w jej górnym biegu wynosi 7‰, poniżej Bramy Morawskiej spadek zmniejsza się do 1‰, a średni spadek na całej długości wynosi 0,73‰.

[edytuj] Gospodarka

Dzięki uregulowaniu całego koryta Odra jest najlepszą śródlądowa droga wodna w Polsce (żeglowna od ujścia Opawy, długość odcinka żeglownego 761 km, skanalizowana od Kędzierzyna-Koźla do Brzegu Dolnego), wykorzystywaną przez kraje środkowoeuropejskie nie mające dostępu do morza. W dorzeczu Odry znajduje się 7 elektrowni wodnych (największa w Brzegu Dolnym o mocy 9,7 MW).

[edytuj] Powodzie

Zobacz więcej w osobnym artykule: Powódź tysiąclecia.

Mimo, iż Odra należy do rzek ubogich w wodę, dość regularnie wylewa. Najgroźniejszą i największą powódź - nazwaną "powodzią tysiąclecia" - zanotowano w lipcu 1997, ofiarami rzeki padły wówczas, z dużych miast: Wrocław i Opole, a także takie miasta, jak Kędzierzyn-Koźle i Racibórz. Obserwacje przy ujściu Małej Panwi w Opolu wskazały 10/11 lipca 1997 poziom wód Odry wynoszący 733 cm i przepływ 3500 m³/s, podczas gdy średni wieloletni przepływ w tym miejscu wynosi czterdzieści dwa razy mniej (82,5 m³/s), a przeciętny poziom wód o ponad 5 metrów mniej (213 cm); zaobserwowane przez ostatnie stulecia dotychczasowe maksimum wynoszące 644 cm zaobserwowano 28 sierpnia 1813, a minimum (tylko 44 cm) – 1 lutego 1956. Poprzednia wielka powódź nieco mniej poważna w skutkach, w 1905 roku, dotknęła z dużych miast Wrocław zalewając m.in. ulice koło dworca kolejowego Wrocław Główny; po tej powodzi zdecydowano zbudować w tym mieście system obwałowań, kanałów i śluz przeciwpowodziowych, które skuteczne były przez następne 90 lat, ale w 1997 okazały się niewystarczające.

[edytuj] Główne dopływy Odry

Dopływy od źródeł do ujścia:

Kanały śródlądowe łączące się z Odrą:

• Kanał Gliwicki (prawy, 98 km rzeki, Kędzierzyn-Koźle)
• Kanał Odra-Sprewa (lewy, 553 km rzeki, Eisenhüttenstadt)
• Kanał Finow (lewy, 667 km rzeki, Hohensaaten)
• Kanał Odra-Hawela (lewy, 667 km rzeki, Hohensaaten)

[edytuj] Miejscowości leżące nad Odrą

• Ostrawa (Czechy)
• Bogumin (Czechy)
• Odra
• Krzyżanowice
• Racibórz
• Bierawa
• Cisek
• Kędzierzyn-Koźle
• Krapkowice
• Opole
• Dobrzeń Wielki
• Brzeg
• Oława
• Czernica
• Wrocław
• Brzeg Dolny
• Malczyce
• Ścinawa
• Głogów
• Bytom Odrzański
• Nowa Sól
• Krosno Odrzańskie
• Eisenhüttenstadt (Niemcy)
• Słubice
• Frankfurt nad Odrą (Niemcy)
• Górzyca
• Kostrzyn nad Odrą / Küstriner Vorland
• Schwedt (Niemcy)
• Widuchowa
• Gartz (Niemcy)
• Gryfino
• Szczecin
• Police

[edytuj] Ochrona przyrody

Obszar wód Odry i tereny nadrzeczne są chronione prawnie m.in. w Parku Narodowym Ujście Warty, Cedyńskim Parku Krajobrazowym z rezerwatem Bielinek, Międzynarodowym Parku Dolina Dolnej Odry utworzonym przez Nationalpark Unteres Odertal i Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry a także obszarze sieci Natura 2000 – Ujście Odry i Zalew Szczeciński (rezerwat Czarnocin).

[edytuj] Zobacz też

Zobacz na Wikimedia Commons galerię:
Odra

i kategorię:
Odra

• Odrzańska Droga Wodna
• Protokół bogumiński
• Odra we Wrocławiu
• powódź tysiąclecia
• Program dla Odry 2006
• Dolina Dolnej Odry
• Granica na Odrze i Nysie

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Odra | Oder informacje o Odrze
• Wrota Odry elektroniczny informator żeglugowy o rzece Odrze