Z Wikipedii

Odkrycie naukowe - opisana i wiarygodnie dowiedziona eksperymentalnie obserwacja zjawiska występującego w naturze, które dotąd nie było jeszcze zauważone. Odkryciem jest więc np. wyodrębnienie nowego związku chemicznego występującego w naturze, znalezienie i opisanie nie znanej dotąd rośliny, czy też zaobserwowanie nowego rodzaju promieniowania lub wreszcie zależności między dwoma wielkościami, które dotąd uważano za niezależne od siebie.

Odkrycie jest często mylone z wynalazkiem, który jest nowym rozwiązaniem technicznym nie występującym w naturze takim jak np. żarówka.

Odkrycie może być zarówno przypadkowe - dokonane przy okazji prowadzenia badań skierowanych w zupełnie inną niż odkrycie stronę (np. w ten sposób odkryto promienie X) lub celowe - kiedy sukcesem kończy się program badawczy skierowany od razu na konkretny cel (np. odkrycie pełnej struktury ludzkiego genomu).

[edytuj] Historia odkryć naukowych

Tabulae Rudolphinae : quibus astronomicae Johannes Kepler, 1571-1630

Geocentryczny układ Wszechświata wg Klaudiusza Ptolemeusza

[edytuj] P.N.E.

• 300 000 p.n.e. – ogień
• 5000 p.n.e. – astronomia – Mezopotamia i Egipt
• ok. 3000 p.n.e. – arytmetyka i geometria – Mezopotamia
• ok. 2000 p.n.e. – opis gwiazdozbiorów – Babilonia
  • Podział roku na 365 dni Egipt
• XIV w. p.n.e. – Farmacja – Egipt
• VI w. p.n.e. – Twierdzenie matematyczne – Tales z Miletu
• V-IV p.n.e. – Medycyna – Hipokrates
• 325 p.n.e. – Geometria aksjomatyczna – Euklides
• IV/III p.n.e. – Botanika – Teofrast
• 384-322? p.n.e – prostoliniowe rozchodzenie się światła Euklides
  • spadanie to ruch przyspieszony Arystoteles
• III w. p.n.e. – heliocentryzm – Arystarch z Samos
  • Odkrycia Archimedesa
    • Prawo Archimedesa
    • prawa dźwigni
    • prawa równi pochyłej
    • Hydrostatyka
    • Statyka
    • rachunek nieskończony
• 260 p.n.e. - obliczenie obwodu Ziemi Eratostenes
• ok. 0 – załamanie światła Kleomenes
• ok. 100 - maszyny proste Heron z Aleksandrii
• 200 – geocentryczny układ budowy świata – Ptolemeusz – Aleksandria

[edytuj] 1-1000

[edytuj] 1100

• 1054 – supernowa – Chiny

[edytuj] 1200

• 1220 – zasada równowagi dźwigni – Jordanus
• 1250 – zjawisko magnetyzmu, własności magnesu – de Maricourt

[edytuj] 1300

• 1325-1382 - związek między drogą, prędkością a przyspieszeniem – Oresmius

Mikołaj Kopernik

[edytuj] 1500

• 1543 - Mikołaj Kopernik: Teoria heliocentryczna
• 1543 - Vesalius: anatomia człowieka
• 1552 - Michael Servetus: cyrkulacja płucna

[edytuj] 1600

Galileusz

Blaise Pascal

• 1604 - Galileo Galilei: prawo swobodnego spadku; dowiódł, że arystotelesowska hipoteza, że ciała cięższe ciała spadają szybciej jest nieprawdziwa
• 1607 - Galileusz konstruuje termoskop. Urządzenie to nie tylko mierzy temperaturę, ale powoduje zmianę w sposobie myślenia. Do tego momentu uważano ciepło i zimno za Arystotelesowskie elementy (płomień, woda, powietrze, i ziemia) (w 1714 fizyk niemiecki Daniel Fahrenheit skonstruował termometr rtęciowy).
• 1609 - Johannes Kepler: pierwsze dwie zasady Keplera
• 1610 - Galileo Galilei: Sidereus Nuncius: obserwacje
• 1614 - John Napier: użycie logarytmu w obliczeniach
• 1628 - William Harvey: cyrkulacja krwi
• 1637 - René Descartes: dzieło o metodzie naukowej
• 1643 - Evangelista Torricelli, asystent Galileusza, buduje pierwszy barometr. Zmiany słupa rtęci obserwowane w urządzeniu Toricelliego pokazują po raz pierwszy, że ciśnienie atmosferyczne zmienia się w czasie.
• 1648 - Blaise Pascal odkrywa, że ciśnienie atmosferyczne spada z wysokością i twierdzi, że ponad atmosferą musi być próżnia.
• 1662 - Robert Boyle: prawo gazów doskonałych
• 1665 - Philosophical Transactions of the Royal Society pierwsze recenzowane czasopismo naukowe
• 1666 - Newton: prawo powszechnego ciążenia; wszystkie obiekty oddziaływają na siebie grawitacyjnie
• 1675 - Leibniz, Newton: rachunek różniczkowy
• 1676 - Ole Rømer: pierwsze pomiary prędkości światła
• 1687 - Newton: zasady ruchu Newtona

[edytuj] 1700

Benjamin Franklin

• 1714 - Gabriel Fahrenheit termometr
• 1745 - Ewald Jürgen Georg von Kleist butelka lejdejska
• 1750 - Joseph Black ciepło utajone

• 1751 - Benjamin Franklin: opis wyładowań atmosferycznych
• 1787 - Jacques Charles: Prawo Charlesa prawo gazów doskonałych
• 1789 - Antoine Lavoisier: zasada zachowania masy

[edytuj] 1800

Dymitr Mendelejew

• 1800 - Alessandro Volta: bateria elektryczna
• 1802-1803 - Luke Howard: opisuje nazwy chmur
• 1805 - John Dalton: teoria atomowa w chemii
• 1811 prawo Avogadra – Amadeo Avogadro
• 1827 - Amedeo Avogadro: prawo Avogadra
• 1828 - Jöns Jacob Berzelius: pierwiastek chemiczny tor
• 1828 - Friedrich Wöhler: synteza mocznika, co spowodowało zmiany w myśleniu o witaliźmie
• 1824 - Carnot: opisał cykl Carnot
• 1827 - Georg Ohm: Prawo Ohma (elektryczność)
• 1831 – Michael Faraday:indukcja elektromagnetyczna
• 1833 - Anselme Payen: wyizolował pierwszy enzym enzyme
• 1838 - Matthias Schleiden: wszystkie rośliny zbudowane są z komórek
• 1843 - James Prescott Joule: Zasada zachowania energii, pierwsze prawo termodynamiki
• 1847 - Hermann von Helmholtz: zasada zachowania energii
• 1846 - William Morton: odkrycie anestezii
• 1848 - Lord Kelvin: temperatura zera bezwzględnego
• 1853 – Ignacy Łukasiewicz: benzyna i nafta;składniki ropy naftowej
• 1858 - Rudolf Virchow: komórki mogą powstać tylko z już istniejących komórek
• 1859 - Charles Darwin: Teoria ewolucji przez selekcję naturalną
• 1865 - Gregor Mendel: mendlowskie zasady genetyki
• 1869 – Dmitrij Iwanowicz Mendelejew: układ okresowy pierwiastków
• 1873 - James Clerk Maxwell: teoria elektromagnetyzmu
• 1873 – Van der Waals: równanie stanu gazu rzeczywistego
• 1876 - Josiah Willard Gibbs: podstawy termodynamiki chemicznej i przejść fazowych
• 1877 - Ludwig Boltzmann: statystyczna definicja entropii
• 1883 – Przemysław Lewandowski i Adrian Bączek: skroplenie powietrza

Wilhelm Conrad Röntgen (1845-1923)

• 1895 – Wilhelm Röntgen: promieniowanie rentgenowskie (promienie X)
• 1897 - Joseph John Thomson: elektron
• 1898 - Maria Skłodowska-Curie i Piotr Curie: Polon i Rad

[edytuj] 1900

Max Planck

Niels Bohr

Albert Einstein

• 1900 - Max Planck: prawo Plancka, promieniowanie ciała doskonale czarnego
• 1904 - Vilhelm Bjerknes pokazał, że pogoda może był przewidywana na podstawie równań hydrodynamiki i termodynamiki opisujących przepływ powietrza
• 1905 - Albert Einstein: szczególna teoria względności, wyjaśnienie ruchu Browna, i opisanie zjawiska fotoelektrycznego
• 1906 - Walther Nernst: trzecia zasada termodynamiki
• 1911 – Heike Kamerlingh Onnes nadprzewodnictwo
• 1912 - Alfred Wegener: dryft kontynentalny
• 1912 - Max von Laue : dyfrakcja promieniowania rentgenowskiego
• 1913 - Henry Moseley: zdefiniował liczbę atomową
• 1913 - Niels Bohr: model Bohra, model atomu
• 1915 - Albert Einstein: ogólna teoria względności
• 1918 - Emmy Noether: twierdzenie Noether - zasady zachowania
• 1920 – Jan Łukasiewicz, Emil L. Post logika wielowartościowa
• 1920 - Milutin Milankovic postuluje, że długoterminowe (w skali tysięcy lat) zmiany klimatu zwiazane są ze zmianami orbity Ziemi
• 1924 - Wolfgang Pauli: zasada Pauliego w mechanice kwantowej
• 1925 - Erwin Schrödinger: równanie Schrödingera w mechanice kwantowej
• 1927 - Werner Heisenberg: zasada nieoznaczoności w mechanice kwantowej
• 1927 - Georges Lemaître: teoria big bangu powstania wszechświata
• 1928 - Paul Dirac: równanie Diraca w mechanice kwantowej
• 1929 - Edwin Hubble: twierdzenie Hubblea o rozszerzającym się wszechświecie
• 1931 – Harold Clayton Urey: ciężka woda(Nagroda Nobla1934)
• 1932 - Carl David Anderson: pozyton, pierwsza antycząstka
• 1932 - James Chadwick - neutron
• 1938 - Otto Hahn, F. Strassmann: rozszczepienie jądra atomowego
• 1943 - Oswald Avery udowadnia, że DNA jest materiałem genetycznym chromozomu
• 1947 - William Shockley, John Bardeen and Walter Brattain tranzystor
• 1948 – Norbert Wiener: podstawy cybernetyki
• 1948 - Claude Elwood Shannon: teoria informacji
• 1952 – Marian Danysz, J. Pniewski: hiperjądro
• 1953 - Crick and Watson: struktura DNA, podstawa biologii molekularnej
• 1953 - M. Ventris, J. Chadwick odczytanie pisma linearnego B
• 1957 – J. Bardeen, L. Cooper, J. Schriffer: teoria nadprzewodnictwa
• 1958 - pasy Van Allena
• 1964 - Arno Penzias oraz Robert Woodrow Wilson: doświadczalne potwierdzenie hipotezy Wielkiego Wybuchu
• 1996 - Eugenia Kalnay, M. Kanamitsu i ko-autorzy: Ukończono prace nad pierwszą (40-letnią) reintegracją danych meteorologicznych (reanaliza meteorologiczna) z obserwacji synoptycznych. Ta pierwsza tego typu baza zintegrowanych i globalnych danych o atmosferze zmieniła tradycjonalne podejście do klimatologii i wykorzystała nowe techniki asymilacji danych.
• 1965 - Richard Feynman: elektrodynamika kwantowa
• 1965 - Leonard Hayflick: ograniczenie na liczbę podziałów komórki: limit Hayflicka
• 1967 - Jocelyn Bell Burnell oraz Antony Hewish odkrywają pierwszy pulsar
• 1974 – R.A. Hulse, J.H. Taylor podwójny pulsar
• 1984 - Kary Mullis odkrywa Reakcję łańcuchową polimerazy (Polymerase Chain Reaction - PCR), podstawowe odkrycie w biologii molekularnej
• 1986 - nadprzewodnictwo w wysokich temperaturach
• 1992 – Aleksander Wolszczan planety pozasłoneczne
• 1997 - Ian Wilmut klonuje owcę Dolly

[edytuj] 2000

• 2001 - opracowanie pełnej mapy ludzkiego genomu

[edytuj] Zestawienia wg dat

• Historie odkryć:
  • Historia odkryć archeologicznych
  • Historia odkryć geograficznych
  • Historia odkryć niesklasyfikowanych
• Historia wynalazków i wynalazczości
• Historia w datach

[edytuj] Lista chronologiczna największych odkryć naukowych

• Ogień
• Astronomia
• Medycyna
• Atomy
• Promieniowanie
• Teoria względności

[edytuj] Lista alfabetyczna największych odkrywców naukowych

• Avogadro, Amadeo (1776-1856) - Prawa gazowe
• Archimedes (ok. 287-212 r. p.n.e.) - Prawo Archimedesa
• Berzelius, Jöns Jacob (1779–1848) - pierwiastek chemiczny - tor (1828)
• Compton, Arthur Holly (1892-1962) - efekt Comptona
• Einstein, Albert (1879-1955)
• Galileusz (1564-1642) - przyspieszenie ziemskie
• Newton, Isaac (1642-1727) - grawitacja
• Skłodowska-Curie, Maria (1867-1934) - pierwiastki chemiczne - polon i rad

[edytuj] Lista alfabetyczna największych polskich odkrywców naukowych

• Łukasiewicz, Jan (1878-1956) logika wielowartościowa
• Kopernik, Mikołaj (1473–1543) Teoria heliocentryczna
• Skłodowska-Curie, Maria (1867-1934) pierwiastki chemiczne - polon i rad
• Wolszczan, Aleksander(1946-) - Planety pozasłoneczne

[edytuj] Zobacz też

• odkrycie naukowe
• wynalazek
• historia nauki

Tematy dotyczące odkryć:

• Wynalazki wieku XIX
• dyskusja:Historia wynalazków i wynalazczości

Dyskusja o tym cyklu artykułów