Z Wikipedii

Gmach centrali NBP w Warszawie

Gmach NBP we Wrocławiu

Gmach NBP w Łodzi

Narodowy Bank Polski (NBP) - polski bank centralny z siedzibą w Warszawie. Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.

NBP przysługuje wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej. Do zadań NBP należy także: organizowanie rozliczeń pieniężnych, prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi, prowadzenie działalności dewizowej, prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa, regulowanie płynności banków oraz ich refinansowanie, kształtowanie warunków niezbędnych dla rozwoju systemu bankowego, opracowywanie statystyki pieniężnej i bankowej, bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej.

[edytuj] Historia

Narodowy Bank Polski rozpoczął działalność w 1945 r. Początkowo funkcjonował jako bank państwowy pod nadzorem ministra skarbu. Aż do końca lat 80. zajmował się działalnością ogólnobankową: był monopolistą nie tylko w dziedzinie emisji pieniądza, ale także udzielania kredytu i gromadzenia oszczędności. Po upadku systemu komunistycznego wydzielone zostały z niego banki regionalne i komercyjne, a sam NBP zajmuje się tylko emisją pieniądza i polityką monetarną państwa (funkcja monetarna). 1 stycznia 1995 r. NBP przeprowadził denominację złotego.

[edytuj] Organizacja

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.^[1] oraz ustawa o Narodowym Banku Polskim^[2] zapewniają NBP mocną pozycję w systemie instytucji publicznych. Ustawowymi organami NBP są: Prezes NBP, Rada Polityki Pieniężnej oraz Zarząd NBP.

[edytuj] Prezes NBP

Prezes NBP jest powoływany na 6-letnią kadencję przez Sejm na wniosek Prezydenta RP. Prezes NBP jest Przewodniczącym Rady Polityki Pieniężnej oraz Zarządu NBP, jest przełożonym wszystkich pracowników NBP oraz reprezentuje NBP na zewnątrz. Prezes NBP reprezentuje interesy Rzeczypospolitej Polskiej w międzynarodowych instytucjach bankowych i finansowych.

Prezes NBP może uczestniczyć w posiedzeniach Sejmu i Rady Ministrów. W imieniu Rady przedstawia tym organom kwartalne informacje o bilansie płatniczym oraz roczne bilanse należności i zobowiązań płatniczych państwa. Prezes NBP przy wydawaniu zarządzeń podlegających ogłoszeniu oraz decyzji administracyjnych ma prawo używania pieczęci z godłem państwowym. Ponosi odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu.

Ta sama osoba może być prezesem NBP nie więcej niż dwukrotnie. Prezes NBP w swej działalności jest apolityczny, czyli nie może należeć do żadnej partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności politycznej nie dającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

[edytuj] Rada Polityki Pieniężnej

Zobacz więcej w osobnym artykule: Rada Polityki Pieniężnej.

Hanna Gronkiewicz-Waltz

Leszek Balcerowicz, Wrocław, 20 października 2006

Zadaniem Rady Polityki Pieniężnej (RPP) jest coroczne ustalanie założeń i realizacja polityki pieniężnej państwa. Rada ustala wysokość podstawowych stóp procentowych, określa zasady operacji otwartego rynku oraz ustala zasady i tryb naliczania i utrzymywania rezerwy obowiązkowej. Zatwierdza plan finansowy banku centralnego oraz sprawozdanie z działalności NBP.

[edytuj] Zarząd NBP

Zarząd kieruje działalnością NBP. W jego skład wchodzi prezes oraz 6-8 członków, w tym 2 wiceprezesów. Członków powołuje i odwołuje prezydent na wniosek prezesa NBP. Do kompetencji zarządu należą:

• okresowa ocena obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego
• nadzorowanie operacji otwartego rynku
• ocena funkcjonowania systemu bankowego
• przygotowanie i rozpatrywanie projektów uchwał i innych materiałów kierowanych do Rady.

Obecny skład Zarządu NBP

• Sławomir Skrzypek - prezes NBP, przewodniczący Zarządu NBP
• Piotr Wiesiołek - pierwszy zastępca prezesa NBP od 6 marca 2008
• Witold Koziński - wiceprezes NBP od 24 października 2008
• Zbigniew Hockuba
• Paweł Samecki
• Jakub Skiba
• Zdzisław Sokal
• Jerzy Stopyra
• Anna Trzecińska

[edytuj] Nadzór bankowy

Od 1 stycznia 2008 roku funkcje nadzorcze nad polskim sektorem bankowym sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego.

[edytuj] Działalność

[edytuj] Funkcje podstawowe

Narodowy Bank Polski, jak większość banków centralnych w gospodarkach rynkowych, pełni trzy podstawowe funkcje.

Bank emisyjny. NBP ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w Polsce. Narodowy Bank Polski określa wielkość ich emisji oraz moment wprowadzenia do obiegu, za którego płynność odpowiada. Ponadto, organizuje obieg pieniężny i reguluje ilość pieniądza w obiegu.

Bank banków. NBP pełni w stosunku do banków funkcje regulacyjne, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa depozytów zgromadzonych w bankach oraz stabilności sektora bankowego. Organizuje system rozliczeń pieniężnych, prowadzi bieżące rozrachunki międzybankowe i aktywnie uczestniczy w międzybankowym rynku pieniężnym. Narodowy Bank Polski jest odpowiedzialny za stabilność i bezpieczeństwo całego systemu bankowego. Pełniąc funkcję banku banków, sprawuje kontrolę nad działalnością banków, a w szczególności nad przestrzeganiem przepisów prawa bankowego. Ponadto NBP nadzoruje systemy płatności w Polsce.

Centralny bank państwa. NBP prowadzi obsługę bankową budżetu państwa, prowadzi rachunki bankowe rządu i centralnych instytucji państwowych, państwowych funduszy celowych i państwowych jednostek budżetowych oraz realizuje ich zlecenia płatnicze.

[edytuj] Pozostała działalność

• Działalność statystyczna. W ramach działalności statystycznej zbierane, przetwarzane i publikowane są m.in. dane dotyczące: bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej, statystyka pieniężna i bankowa, oczekiwania inflacyjne osób prywatnych, inflacja bazowa.

• Analizy i badania ekonomiczne. NBP prowadzi i wspiera działalność analityczną i badawczą w zakresie szeroko rozumianej ekonomii i finansów. Wyniki tej działalności publikowane są m.in. w następujących opracowaniach:
  • Raport o inflacji - kwartalna ocena sytuacji gospodarczej przez Radę Polityki Pieniężnej,
  • Informacja o kondycji sektora przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem stanu koniunktury - raport kwartalny opracowywany na podstawie wyników badań ankietowych przedsiębiorstw,
  • Sytuacja na rynku kredytowym - wyniki kwartalnej ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych,
  • Raport o stabilności systemu finansowego - publikacja roczna,
  • Bank i Kredyt - recenzowane pismo naukowe o ekonomii i finansach, ukazujące się 11 razy w roku,
  • Materiały i Studia - nieperiodyczne zeszyty prezentujące badania i opracowania naukowe (tzw. working papers)

• Edukacja ekonomiczna. W ramach Programu Edukacji Ekonomicznej podejmowane są działania służące upowszechnieniu tematyki ekonomicznej, zrozumieniu zasad funkcjonowania gospodarki rynkowej, promocji przedsiębiorczości. Celem działań jest przybliżenie społeczeństwu nie tylko zasad funkcjonowania i roli NBP, ale także popularyzacja wiedzy o szeroko rozumianej ekonomii i finansach. Dotarcie do powszechnego odbiorcy następuje poprzez media, szkolenia, publikacje, konkursy, stypendia oraz Portal Edukacji Ekonomicznej NBPortal.
• Podpis elektroniczny. Bank prowadzi Narodowe Centrum Certyfikacji, pełniące funkcję głównego urzędu certyfikacji w ramach infrastruktury bezpiecznego podpisu elektronicznego w Polsce.

[edytuj] Niezależność NBP

Narodowy Bank Polski, jako bank centralny powinien być niezależny od wpływów politycznych. Stanowisko to podziela również Sąd Najwyższy stwierdzając w wyroku z 28 czerwca 2000 r.wydanym w pełnym składzie (sygn. K 25/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 141):

specyficzna pozycja ustrojowa NBP jako centralnego banku państwa polega z jednej strony na niezależności wobec organów państwowych, z drugiej zaś na "apolityczności" tego banku.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• Rada Polityki Pieniężnej
• Komisja Nadzoru Finansowego
• Polityka pieniężna
• Inflacja

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Ustawa o Narodowym Banku Polskim (.pdf)
• (en • pl) Oficjalna strona Narodowego Banku Polskiego
• NBPortal.pl - Portal Edukacji Ekonomicznej NBP

p • d • e

Prezesi Narodowego Banku Polskiego

Edward Drożniak • Witold Trąmpczyński • Edward Drożniak • Adam Żebrowski • Stanisław Majewski • Leonard Siemiątkowski • Witold Bień • Stanisław Majewski • (p.o.) Zdzisław Pakuła • Władysław Baka • Zdzisław Pakuła • Władysław Baka • Grzegorz Wójtowicz • (p.o.) Andrzej Topiński • Hanna Gronkiewicz-Waltz • Leszek Balcerowicz • Sławomir Skrzypek