Z Wikipedii

Nagonasienne
Sosna górska (Pinus mugo mugo)
Systematyka
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	nagonasienne
Nazwa systematyczna
Pinophyta Cronquist Takht. & Zimmerm. ex Reveal
Phytologia 79:70 1996
Synonimy
Coniferophyta, Gymnospermae
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Zależności filogenetyczne Pinophyta w oparciu o badania genetyczne. Na podstawie artykułów A. Farjon oraz C. J. Quinn & R. A. Price opublokowanych w Proceedings of the Fourth International Conifer Conference, Acta Horticulturae 615 (2003)

Rośliny nagonasienne, nagozalążkowe (Pinophyta) – typ (gromada) roślin nasiennych.

[edytuj] Morfologia

Nasiona roślin nagonasiennych nie tworzą się wewnątrz zalążni (jak u okrytonasiennych), ale powstają na tzw. łuskach nasiennych osadzonych na osi i często podpartych łuskami wspierającymi oraz tworzących struktury zwane szyszkami. Z uwagi na brak słupka i zalążni rośliny nagozalążkowe nie wykształcają owoców.

[edytuj] Systematyka

Systematyka nagonasiennych przedstawia się następująco:

• Podgromada: nagonasienne wielkolistne (Cycadophytina Cronquist)
  • Klasa: benetyty (Bennettitopsida) (rośliny kopalne)
  • Klasa: sagowcowe (Cycadopsida Brongn.)
• Podgromada: Ginkgoophytina Cronquist
  • Klasa: miłorzębowe (Ginkgoopsida Engl.)
• Podgromada: Gnetophytina Cronquist
  • Klasa: gniotowe (Gnetopsida Thomé)
• Podgromada: paprocie nasienne(Pteridospermatophyta) (rośliny kopalne)
• Podgromada: nagonasienne drobnolistne (Pinophytina Cronquist, Coniferophytina)
  • Klasa: kordaity, kordaitowe (Cordaitopsida) (rośliny kopalne)
  • Klasa: iglaste, szpilkowe (Pinopsida Burnett, Coniferopsida)

W starszych systemach klasyfikacji nagonasienne były, podobnie jak dzisiaj, klasyfikowane oddzielnie od okrytonasiennych oraz paprotników i obejmowały kilka grup roślin znanych tylko z materiału kopalnego (benetyty, kordaity). Uznawane też były za takson w randze gromady (lub podgromady). Wieloletnie kontrowersje (m.in. sugestie dotyczące polifiletyczności tej grupy) podważyły zasadność wyróżniania tego taksonu. Zaproponowano też odmienny podział roślin do niego zaliczanych, na cztery gromady^{[potrzebne źródło]}:

• sagowcowych
• miłorzębowych
• gniotowych
• szpilkowych

Tak więc alternatywny podział nie uwzględniał w ogóle podgromady (gromady) nagonasiennych, a wymienione wyżej cztery taksony klasyfikował w randze gromad. Tym samym przekreślał niemal zupełnie klasyczny podział na nagonasienne i okrytonasienne, sprowadzając po raz kolejny grupę nagonasiennych do rangi polifiletycznej grupy roślin o pewnych wspólnych cechach morfologicznych. Ostatnio znów odżyły dyskusje na temat monofiletyczności grupy, a badania genetyczne z końca XX wieku sugerują zasadność wyróżniania taksonu "nagonasienne", pod warunkiem, że obejmuje on cztery wymienione powyżej taksony, zdefiniowane na sposób współczesny i sklasyfikowane (przez część systematyków) w randze klas. Największa z nich - szpilkowe (Pinopsida) jest czasem zaliczana do samodzielnej gromady nagonasiennych właściwych (Pinophyta), obok Gnetophyta, Cycadophyta, Ginkgoophyta i Magnoliophyta (czyli okrytozalążkowych).

Najnowsze zasady nazewnictwa wymagają, by nazwa taksonu wyższej rangi wywodziła się od rodzaju typowego dla opisywanej grupy. W tym wypadku jest to sosna (Pinus), stąd coraz częstsze stosowanie nazwy Pinophyta dla wszystkich nagonasiennych, również tych, które do nagonasiennych właściwych nie należą.

[edytuj] Biologia i ekologia

Drzewa iglaste odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu ekosystemów, zwłaszcza na obszarach, gdzie dominują w formacjach roślinnych np. w tajdze i w zaroślach wysokogórskich. Drzewa iglaste dają schronienie zwierzętom i dostarczają im pokarmu, a ich korzenie umacniają glebę i zapobiegają jej erozji. Nasiona limby chętnie zjadają ptaki i drobne zwierzęta, jak wiewiórki. Kosodrzewina stanowi ważny składnik krajobrazu wysokogórskiego i pełni istotną funkcje ekologiczną, gdyż jej silnie rozwinięty system korzeniowy utrwala skalne podłoże, przeciwdziałając osypywaniu się ziemi i śniegu.

[edytuj] Zastosowanie

Ponad 75% budowlanego surowca drzewnego oraz drewna do produkcji papieru, mas plastycznych, sztucznego jedwabiu, lakierów czy materiałów wybuchowych pozyskuje się z drzew iglastych. Niektóre drzewa iglaste dostarczają żywicy niezbędnej do produkcji smarów i smoły. Nasiona kilku gatunków są jadalne. Z rdzenia pnia sagowców jest wytwarzana mączka skrobiowa - sago. Jagody jałowca zawierają olejki eteryczne i są wykorzystywane do aromatyzowania napojów alkoholowych. Ze względu na atrakcyjny wygląd, wiele gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Pinophyta (en). The Gymnosperm Database.