Andrzej Kijowski (krytyk)

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Andrzej Kijowski, Dom Aktora w Skolimowie, 1973

Nagrobek Andrzeja Kijowskiego na warszawskich Powązkach. Projekt: prof. Jerzy Jarnuszkiewicz, Warszawa, 30 lipca 2006 r.

Andrzej Kijowski (ur. 29 listopada 1928 r. w Krakowie, zm. 29 czerwca 1985 r. w Warszawie), polski krytyk literacki, eseista, prozaik i scenarzysta. Ojciec Andrzeja Tadeusza Kijowskiego. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Czołowy przedstawiciel tzw. krakowskiej szkoły krytyki literackiej.

Felietonista m.in. Przeglądu Kulturalnego i Tygodnika Powszechnego. Wieloletni redaktor Twórczości, gdzie publikował słynne Kroniki Dedala. Autor rezolucji pisarzy polskich przeciwko cenzurze przyjętej 29 lutego 1968 r. po zdjęciu dejmkowskich Dziadów. W latach 1967 – 1968 kierownik literacki Teatru Dramatycznego m. st. Warszawy. Usunięty po wydarzeniach marcowych. Jeden z twórców Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. W latach 1978-1979 wykładowca Towarzystwa Kursów Naukowych. W sezonie 1981 dyrektor Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Złożył rezygnację w związku z wprowadzeniem stanu wojennego, w lutym 1982 r. po opuszczeniu Jaworza, gdzie był internowany.

Od 1985 r. przyznawana jest w dziedzinie literatury Nagroda im. Andrzeja Kijowskiego.

6 marca 2008 r. Prezydent RP Lech Kaczyński przyznał Andrzejowi Kijowskiemu pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta)

[edytuj] Twórczość

[edytuj] Zbiory krytyczne

Różowe i czarne (1957) felietony
Miniatury Krytyczne (1961) felietony
Sezon w Paryżu (1962) esej
Arcydzieło nieznane (1964) felietony
Maria Dąbrowska 1964, studium monograficzne o pisarce,
Szósta dekada (1972) felietony
Podróż na najdalszy Zachód 1982 esej
Listopadowy wieczór (1971), tom traktujący o dekadzie przedpowstaniowej – o czasach bezpośrednio poprzedzających wybuch powstania listopadowego.
O dobrym Naczelniku i niezłomnym Rycerzu (1984)esej
Kroniki Dedala. Szkice i kroniki (1986)
Tropy (1986) eseje religijne
Gdybym był królem (1988) felietony
Bolesne Prowokacje (1989)eseje polityczne
Rachunek naszych słabości (1994) eseje polityczne
Rytuały oglądania (2005) felietony teatralne
Dziennik t. I. 1955-1969 (1998)
Dziennik t. II 1970-1977 (1998)
Dziennik t. III 1978-1985 (1999)
Granice Literatury. T.I-II (1990) pisma wybrane

[edytuj] Opowiadania

Diabeł, Anioł i Chłop (1955) opowiadania
Pięć opowiadań (1957) opowiadania
Oskarżony (1959) opowiadanie
Pseudonimy (1964) opowiadania
Dyrygent i inne opowiadania(1983) opowiadania

[edytuj] Powieści

Dziecko przez ptaka przyniesione (1968) powieść poetycka
Grenadier-król (1972) powieść poetycka

[edytuj] Scenariusze filmowe

1988 – Dotknięci, autor pierwowzoru Oskarżony, (reż. Wiesław Saniewski)
1983 – Mgła, autor pierwowzoru Mgła (reż. Adam Kuczyński)
1981 – Z dalekiego kraju, scenariusz, (reż. Krzysztof Zanussi)
1979 – Dyrygent, scenariusz, (reż. Andrzej Wajda)
1977 – Pasja, scenariusz, (reż. Stanisław Różewicz)
1972 – Wesele, scenariusz, (reż. Andrzej Wajda)
1966 – Szyfry, scenariusz, (reż. Wojciech Jerzy Has)

[edytuj] Nagrody i Ordery

Krzyż Komandorski Polonia Restituta.

1958 Nagroda Merkuriusza Polskiego
1959 Nagroda Życia Literackiego
1964 Nagroda Radia Wolna Europa
1965 Nagroda Fundacji im. Kościelskich
1968 Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego
1972 Nagroda im. Anny Godlewskiej
1973 Nagroda za scenariusz filmu "Wesele", Lubuskie Lato Filmowe, Łagów
2008 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie)

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Najważniejsze opracowania

Dariusz Skórczewski – Aby rozpoznać siebie – Rzecz o Andrzeju Kijowskim – krytyku literackim i publicyście, copyright by – Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin (1996)
Dorota Heck – Personalista w czasach kolektywizmu. O twórczości Andrzeja Kijowskiego, Wrocław: [Gajt]. (2002)

Studia o Kijowskim - Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie:
- T.I: Wiesława Tomaszewska CR – Między ideą a rzeczywistością. Andrzeja Kijowskiego wizja literatury. (2002)
- T.II: Wiesława Tomaszewska CR – Andrzej Kijowski: biografia – bibliografia – recepcja. Studium dokumentacyjne (2005)
- T.III: Andrzej Kijowski i krytycy. Antologia tekstów, opracowanie: Wiesława Tomaszewska CR przy współpracy Kazimiery Kijowskiej i Tomasza Burka (2005)
- T.IV: Andrzeja Kijowskiego portret wielokrotny. Pamięci pisarza w dwudziestą rocznicę śmierci, wybór i opracowanie: Wiesława Tomaszewska CR przy współpracy Kazimiery Kijowskiej i Tomasza Burka (2008). Tom zawiera wywiady przeprowadzone z pisarzem w latach 1983-1984 publikowane w piśmiennictwie bezdebitowym, wiersze Tadeusza Nowaka i Bohdana Zadury poświęcone pamięci pisarza, wśród autorów szkiców są: ks. Janusz St. Pasierb, Artur Międzyrzecki, Tadeusz Mazowiecki, Jan Józef Lipski, Marcin Babraj OP, Jan Józef Szczepański, Włodzimierz Maciąg, Andrzej Sulikowski, Jacek Bocheński, Włodzimierz Odojewski, Anna Trzeciakowska, Rajmund Kalicki, Jan Andrzej Kłoczowski OP, Janusz Krasiński. W wydawnictwie zamieszczono też szkic pt. "Gruba teczka akt": "Pisarz Andrzej Kijowski w dokumentach Służby Bezpieczeństwa PRL" - wybór trzynastu dokumentów pochodzących m.in. z archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.
- T.V: Andrzej Kijowski i literaturoznawcy. Studia, red. Wiesława Tomaszewska CR i Teresa Winek (2007); zawiera prace: Andrzeja Sulikowskiego, Konrada Górskiego, Bernadetty Kuczery-Chachulskiej, Doroty Kielak, Jana Błońskiego, Macieja Urbanowskiego, Antoniny Lubaszewskiej, Doroty Heck, Agnieszki Tomasik, Wiesławy Tomaszewskiej.